• Ostrvo (KotorArt, Gradsko pozorište Podgorica i Muzički centar Crne Gore); libreto Jelena Novak; kompozicija i rediteljsko rješenje Irena Popović Dragović.
Pritisnut težinom, Stvaralac traga za svježinom. Pluća i oči vremenom trule kada su svakodnevno izložena kakofoničnoj ispraznosti svijeta, gdje ni sekunde ne znače ništa. A šta je jedna sekunda za život cio, ili jedan dubok uzdah i razrješenje istog? U obrtajima života, ali i muzike, sekunda kao interval, trajanje, saveznik u umanjenim i molskim sazvučjima, pitura aromate i ispisuje predudare duše koja miriše, kao Zumbul, ili Jacinta. U mitologiji drevnih Grka, ovaj cvijet izrastao je iz krvi mladića Hijacinta (Υάκινθος) i sinonim je za odanost koja nadilazi smrt. Plavi zumbul simbol je postojanosti, crveni i rozi ljubavi i razigranosti, dok bijeli miriše na ljepotu i čistotu. Sve ove boje nosila je Jacinta Kunić Mijović, čekajući svog pomorca da dođe iz daljine i otrgne je nametnute tišine.
Ćutimo, osluškujemo jedna drugu kada dišemo. Samo duboko udahnemo kad otkinemo vlat kose i uđenemo je u iglu. Vezemo.....
Kako je svojevremeno Peraštanka Jacinta početkom 19. vijeka vezla svoje umjetničko djelo - legendarni goblen, tako se ljetos vezla i opera Ostrvo, po libretu Jelene Novak i kompoziciji i rediteljskom rješenju Irene Popović Dragović. Izvezene niti premijerno su izvedene 19. jula u Kotoru i 26. septembra na Velikoj sceni Gradskog pozorišta - u ambijentima i atmosferama svedenog kaleidoskopa, u kojima je i disanje publike bilo monofono i usaglašeno...
Otvorite prozor da vidim pučinu, udahnem zraka....
Bila je svježa i vjetrovita podgorička noć, nasuprot primorskoj dumideci (velika vlaga u vazduhu) koju je glavna junakinja Ostrva, tokom svog života sigurno osjećala, suočavajući se sa naletima sopstvenog mraka. Iz tog mraka, kada osvijetli bokeška Plava luna, rađa se hrabrost i želja da se prigrli život. Sopran Olivere Tičević (mlada Jacinta), osvijestio je punu snagu i dursko raspoloženje mladosti i iščekivanja, što se posebno osjetilo u sceni kada prati svog pomorca na naštrcavanje (ukrcavanje na brod).
Kroz nelinearnu dramaturgiju, koncentričnim krugovima u kojima se prepliću operski (Olivera Tičević), dječji (Sofija Ivanović) i glumački, zreli glas (Dubravka Drakić), ušivaju se duševna stanja jedne žene koja je od čekanja napravila umjetnost. U psihodeličnim, molskim i umanjenim rješenjima, prekomjernim raspoloženjima, ponekad haotično i disharmonično, oslikavajući unutrašnje bure, tri glasa zvučala su monofono, a u višeglasju te boje su se još potpunije stopile. Zanimljivo je da su izvedeni melizmi pored kodova drevnosti, imali i atmosferu bluz zvuka, što se na tek uhvaćene sekunde, moglo čulno osjetiti. A i bluz je neka savremena paralela za artističku obradu čovjeka koga boli sadašnjica.
Sinhronizovano i simultano pjevanje, kroz rečitativ u službi pokretanja radnje i dijaloga likova, bio je dinamičan, ali istovremeno diskretan. U ponavljajućim refrenima, iste melodijske linije, različitog teksta, razmotavao se jedini scenski rekvizit- višemetrovski til, različite teksture. U zavisnosti od Jacintinog sjećanja i životnog doba, taj til predstavljao je talase, njenu kosu, južinu, noćne more, plitko disanje, latice krasuljka – voli me, ne voli me/vidi me, ne vidi me. Te dvadesetčetvoročasovne rutine, kada naiđu crna slutnja i beznađe, prošarane su umotavanjem u paučinastu tkaninu - predaju, koju uvijek mlađa ili starija Jacinta raspara i otvara prostor za disanje. Poput Penelope koja je svojevremeno svoju pređu bucala, čekajući Odiseja.
U pređi dramske radnje ovog muzičkog teatra, dječji glas (Sofija Ivanović) govori o pužu bačvašu (tonna galea) i usamljenom kitu. Tonna galea, svojom ljušturom podsjeća na ostrvo i živi usamljeničkim životom po dnu Jadranskog mora. Po nepreglednim dubinama svjetskih okeana luta usamljeni kit, koji komunicira tako visokom frekvencijom od 52 herca, da ga ostala jata ne mogu čuti. Taj nepojmljiv krik, što se čuti ne može, simbolično predstavlja Jacintine usamljene vriske, borbe i beznađa, koji površini vidljivi nijesu, jer je breme gordo i ćutke ga podnosila, u skladu sa vremenom u kom je živjela. Ta frekvencija usamljenog kita ušla je u mrežu ovog multimedijalnog djela, gdje su zvuk, logos, pokret, minimalistički mizanscen bili jedinstvena cjelina. Smjenjivanje instrumentalne muzike, pjevanja, govora, audio zvuka bio je prirodan, živ i višeznačan, kroz istraživanje zvučnog prostora, koji je autentičan i beskrajan. Video i vizuelni efekti Emila Petrova, kao jedna vrsta scenografije, produbili su odnos onog što je rečeno, otpjevano, odsvirano i ostalo da lebdi na morskom vazduhu. Aromatima istog tog vazduha i svježine, kao uvertira ali i kasnije, tokom operskog pripovjedanja, zamirisao je Kamerni ansambl Boka: Tamara Jovanović (flauta), Nenad Jovanović (violina), Željko Ivović (violončelo), Marina Mikić (klavir) i Srđan Palačković (perkusije).
Miriše Boka, mirišu zumbuli. Miriše Jacinta, snažna i stamena kao Ostrvo. Miriše i Frida Kalo, koja je slomljene kičme, iz bolničkog kreveta piturala, čekajući da se izdigne iz postelje.
Čekanje je herojski podvig, a žena koja od čekanja stvori umjetnost, čarobna je i duboko diše. To je kompozitorka i rediteljka Popović Dragović prepoznala i u operi Ostrvo ponudila rijetke čestice vedrine u brzini današnjice, pritisnute težinom, tragajući za svježinom i eksperimentišući sa tišinom.
Piše: Milena Radonjić
